TARİHİ DURUMU : Oldukça eski bir yerleşim alanı olan ilçemiz ve çevresi, tarih boyunca Perslerin, İskender, Roma ve Bizans İmparatorluklarının hâkimiyetinde bulunmuş, zaman zaman da Müslüman Arapların eline geçmiştir.

1015'ten itibaren Anadolu’ya başlayan Türk akınlarının tesir sahasında kalan yöremiz, 1071 Malazgirt Zaferinden sonra Türk topraklarına katılmıştır.

Fatih'ten sonra Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliği olan Saltukoğulları beyliği sınırları içerisinde kalan İlçemiz 1202 Anadolu Selçuklularının eline geçmiştir.

Bu devletin yıkılmasından sonra birkaç kez daha el değiştiren ilçemiz ve çevresi 1517'de Yavuz Sultan Selim'in Mısır sefer dönüşünde kesin olarak Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır.

Birinci Dünya savaşı döneminde ilçemiz 1914 - 1918 yılları arasında Rus işgali ve Ermeni mezalimine uğramış, 25 Şubat 1918'de Kazım Karabekir Paşa Komutanlığında l. Kafkas Kolordusuna bağlı birliklerce vatan topraklarına katılmıştır.

Rafting sporunun en iyi yapılabildiği. Dünyanın en hızlı akan nehirlerinden birisi olan Çoruh Nehri İspir İlçemizden geçmekte olup bu sporun İlimizdeki başlangıç yeri de İspir İlçemizdir.

1993 yılında Dünya Rafting Şampiyonası Çoruh Nehri'nde yapılmıştır. Bu Şampiyona sebebiyle Dünya Turizmine tanıtımı yapılan Çoruh Nehri üzerinde Rafting yapmak üzere çok sayıda yabancı turist bölgeye gelmiştir.

Web Sitesi: www.ispirim.net

İLÇENİN GENEL DURUMU :

Toplam Nüfusu: 30.260

Şehir Nüfusu: 11.244

Köy Sayısı: 88

Yüzölçümü(km2): 2.100

İl'e uzaklığı (km): 137

İSPİR BELEDİYESİ

1. Aşağı mahalle

2. A. Özboğa Mahallesi

3. Çamlıca Mahallesi

4. Çiçekli Mahallesi

5. Gaziler Mahallesi

6. Güllübağ Mahallesi

7. Gülhas Mahallesi

8. İkisu Mahallesi

9. Kavaklı Mahallesi

10. Yukarı mahalle

11. Y. Özbağ Mahallesi

ÇAMLIKAYA BELDESİ

1. Çamlıkaya Mahallesi

MADEN KÖPRÜBAŞI BELDESİ

1. Maden Mahallesi

2. Elmalı Mahallesi

4. Merkez Mahallesi

5. Meydanlı Mahallesi

6. Yeni mahalle

Kuzeyde Çoruh ırmağı ve güneyde şehir deresi arasında kalan nisbi yüksekliği 65 metreyi bulan kayada bir tepe üzerinde kurulmuştur.Dış kale surlarının büyük ölçüde yıkıldığı,iç kale surlarının kısmen restore edildiği en yüksek yerinde Melik İzzettin Saltuk (1132-1168) tarafından yaptırıldığı sanılan bir camii ve minare bulunmaktadır.

Kale camiinin kuzeyinde Çoruh ırmağına inen gizli geçit su yolu;karayollarının Çamlıkaya istikameti çalışmaları esnasında tahrip edilmiş kaleden çıkış ve nehire bağlandığı sur kısmen kalmıştır.

MELİK HALİL GAZİ CAMİİ

Derviş Melik Halil tarafından Tuğrul Şah Camiinin kıble tarafında şehir deresinin karşı kenarında Hicri 814 yılında yaptırılmıştır.

KADIOĞLU MEDRESESİ

Derviş Melik Halil Gazi Camiinin 100 metre batısında şehir deresi kenarında aslen İspirli Erzurum Müftüsü Kadızade Mehmet Efendi taradından (1763) yaptırılmıştır.

TUĞRUL ŞAH CAMİİ (ÇARŞI CAMİİ)

İspir Kalesinin 2000 metre doğusunda şehir deresi kenarında Mugisüddin Tuğrul Şah zamanında Atabey Erdem Şah tarafından (1202-1225) yılları arasında yaptırılmıştır.Kendisine has bir minaresi vardır.

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN'IN KİTABESİ

İspir Kaza merkezinde 51x69 ebadında "Bu binanın yapılması 936 yıllarında Süleyman Han zamanında vaki oldu" ibaresi yazılıdır.

AKKOYUNLU HARABELERİ (VİRANŞEHİR)

Yağlı Köyü'ne ait yayla ve çevresinde koç heykeller ve koç kabartmaları mevcuttur.Başka kalıntılarda vardır.Gezilip görülmeye ve inceleme yapmaya gerek olan kalıntılar mevcuttur.

YAZICIZADE ÇEŞMESİ

Eski Belediye binasının yerinde fırının yanında bulunan iki lüleli bu çeşmenin suyu beş kilometre uzaklıkta bulunan Çiçekli Mahallesi'nden kil borularla (künklerle) getirilmekteydi. İlgisizlikten su yolu bozulan ve suyu akmayan bu tarihi çeşme yenilik adına tahrip edilerek 1980 yılında yerinden sökülmüş kitabe ve taşları Çamlıca Mahallesi girişinde yaptırılan bir çeşmeye koyulmuştur.kocheykeli

ELMALI MAĞARASI

Madenköprübaşı Elmalı Mahalesinin bir kilometre doğusunda kayaların koynunda bir mağaradır.Sarkıt ve dikitlerden ve bir kaç bölümden oluşan Damlataş mağarası gezilip görülmeye değer bir doğa harikasıdır.

YEDİGÖZE ŞAPELİ

İspir-Çamlıkaya yolu üzerinde;Yedigöze Köyü sınırlarında bulunan bu tarihi kalıntının yapılış tarihi bilinmemektedir.Tek göz olarak inşa edilmiştir.1 metrelik bir giriş ile içeriye girilmektedir.İklim özellikleri dikkate alınarak duvar kalınlığı 80 cm olarak yapılmış.Yapı iki küçük pencere ile aydınlanmaktadır.

Bunların yanında Fısırik Kalesi,Sanduk Kalesi,Mohurgot Kalesi,Semehrek Kalesi,Cankurtaran Kalesi,Laleli-Kozlu Arasındaki Kale ve bölgedeki 23 adet şifalı su,30 adet ziyaret yeri,11 adet çeşitli efsane taşlamaları gezilip görülecek turistik yerlerdendir.

İSPİR TARİHİ DURUM

www.madenkoprubasi.com